jueves, 5 de agosto de 2021

Las horas que nos quedan

Mi visión de la película TIEMPO de M. Night Shyamalan

Estreno en España el viernes, 31 de julio de 2021 




   Lo necesitamos.  Soñamos con cielos azules, aguas turquesas y palmeras torcidas fijadas sobre arenas finas.  Un premio para compensar la ansiedad y el esfuerzo de tantos meses. Así consiguió Shyamalan que dejase unas monedas en un género que me suele dar alergia, la ciencia ficción.

   En la pulserita de todo incluido hay una sorpresa.   El amabilísimo director del hotel sugiere a sus clientes favoritos una playa desierta para desconectar. Su afligido sobrino se lamenta de que no pueda hacer amigos perennes. Allí todo el mundo está de paso.

   Encuentran un cadáver flotando y ,sin tiempo de lamentos, también perece la abuela.  La maldición de Tutankamón.  Descubrir que las heridas cicatrizan en un segundo no puede ser más dramático. Las arrugas piden paso. Hacen cálculos, media hora en ese siniestro paraje equivale a un año de vida.   Nuestras vidas, nuestras vidas van a morir a la mar.

   Han de descubrir la razón por la que el reloj de arena se desparrama sobre la playa. Bastante sospechoso es el solitario hombre que no logra contener la sangre que mana de su nariz.   No sabes si el perturbado cirujano te va a extirpar un tumor o a arrancarte los intestinos. 

   Se van percatando que la mayoría de los turistas sufren patologías previas.  La pija superficial acusa la falta de calcio, la psicóloga sufre ataques epilépticos…

   ¿Cómo huir de allí? No hay cobertura de móvil para pedir ayuda. Los que desandan el camino por la garganta por donde entraron pierden el conocimiento. Como no se dibujan estelas de aviones descartan escribir gigantescas líneas de nazca para ser avistados desde el aire. Escalar esa pared rocosa parece imposible.  Los que pretenden nadar mar dentro son escupidos por olas inmisericordes.

   Arriba, sobre los riscos hay alguien que los observa. Un Gran Hermano, un indio dispuesto a borrar del mapa a quien pose las plantas de sus pies desnudos en su reserva. ¿Por qué lo haces, verdugo?

   Los que tengan la fortuna de explorar un arenal exótico este verano conectarán en repetidas ocasiones la cámara selfi de su móvil para confirmar que todo va bien. Garcias Shyamalan.

miércoles, 7 de julio de 2021

Regreso a los noventa

1ª Semifinal de la Eurocopa 2021

Italia 1-1 España (goles de Chiesa y Morata)

Pasa la Azzurra por penaltis 

*Fotos de la galería de El País


   Rafaella se marchó la víspera. Se daban la mano sus dos amores del sur. Ellos venían sin Spinazzola, carrilero revelación, pero nosotros sin la magia de Sarabia. Que no es poco.

   Cuando vimos despejar a Unai dos veces en largo sabíamos que esto no era una pachanga. Se le encomendó que jugase adelantado. Se despejó la duda, el esférico lo tenía la medular hispana. Jorginho, ancla y chaqué, no se veía ni en la repetición. Pedri, bandera del estilo, dejó solo a Oyarzabal que falló el control. Olmo, falso nueve con talento y movilidad, fabricó ocasiones. 


  
El balón entró en la coctelera. Más divertido. Peor para España. Se deslizó sobre el césped el hijo de Enrico hasta la bandera del green. Alguno se dejó así media rodilla.


Pudo nivelar la Blanca con un cabezazo de Oyarzabal tras un centro espléndido de Koke. También el arquero vitoriano se lució bajando rodilla en lugar de abrir las piernas. Lucho aliñó juntos a Rodri con Busquets. Pero la salida del juego era lenta por la presión azul. Una pared de sala con Olmo dejó solo a Morata que sorprendió a Donarumma al palo corto. Con la pierna de Maradona, como ante Croacia. Doce más uno.


   Cuando el balón rodó hasta el brazo de Chiellini, penalti solo en LaLiga, partió una contra para Chiesa.  Como cuando Salinas se convirtió en rana y el de coleta en príncipe. Pero estaban las alas con viento a favor del nieto de Gento. 

   España caminó a su tercera prórroga. Tuvo pelota pero faltaron alfileres. Pasó desapercibido un agarrón a Eric García en zona roja.  Italia esperó, no asustó mucho salvo una transición borrada por el talón de Pau Torres.

   Los penaltis no son lotería. Son portero, pegada y, sobre todo,tranquilidad. Durante el sorteo Chiellini se puso a abrazar a Alba,que no alteró su gesto concentrado, para mostrar una tranquilidad impostada. Falló el suyo Olmo y no aprovechó la errata de Locatelli.  Thiago y Jorginho tiraron como si patearan una pelota de terciopelo con un hijo de portero en el jardín de su casa. Morata no tiene estrella. Por nervios, ansiedad o miedo al éxito siempre se le cae la montaña de naipes en la última carta. Pero un penalti lo falla cualquiera. Cualquiera que se atreva.

 


miércoles, 16 de junio de 2021

Pimer mordisco

Primera jornada del Grupo de la Muerte en la Eurocopa 2021

Alemania 0- 1 Francia

Gol de Hummels en propia puerta  

*Imágenes de El Mundo Deportivo 






   Comienza el banquete. Pase bombeado de Pogba, profundidad de Lucas y mala suerte de Mat Hummels. Sería, no lo sabíamos, la única vez que los de Deschamps ultrajaron el torii germano. Kroos tuvo dos faltas guapas pero su objetivo no estaba calibrado. Gundogan tampoco cazó un rechace goloso.

   Lloris buscaba en cada saque de meta la altura de Pogba. El pulpo,con su trote rapero, estuvo más brillante incluso que N´Golo Kanté, el Makelele 2.0. Al filo del descanso recibió un mordisquito, surrealista y lamentable, de Rüdiger. El empleado del VAR se estaba lavando las manos.

   Rabiot encaró solo por el costado zurdo pero estuvo lento y pegó sin clase al poste; hubiera sido más avería si levantase la cabeza para observar a Griezmann. Pavard sufrió un aparatoso choque. No queremos más sustos ni ambulancias.

   Los bleus iban a hacer sangre a la contra. Dos goles gritados primero y suprimidos después. En ambos Mbappé cayó en fuera de juego. El primero pegó con hegemonía a la base del palo largo.El segundo asistió a Karim pero la factura ha de pasarse a Pogba que tardó en controlar.

  A Kylian le saltó el radar al adelantar a Hummels. Lo tenía en bandeja de plata pero el zaguero teutón que lleva años perdiendo carreras tiró de orgullo para recuperar el cofre de oro entre sus piernas. Venció así a Murphy y a los periódicos de mañana. Del Cerro,apto para correcalles.

   A falta de veinte minutos Low hizo levantar a Sané y Werner. Luego a Can y Volland, dejando sin minutos a la promesa Musiala.  Alemania empujó, casi siempre con el campo inclinado a la derecha. Por allí atosigaba Lucas con uñas y dientes. Los centros de Kimmich no hacían cosquillas a Lloris. El descuento fue valiente y generoso pero los tanques alemanes no arrasaron la hierba. Aún no es momento de llantos, a la Mannschaft es posible que le sirva con someter a los magiares para saltar la valla.

jueves, 27 de mayo de 2021

La vida en once metros

 Crónica de la final de la Europa League disputada en Gdansk (26-5-2021)

Villarreal 1-1 Manchester United (tantos de Gerard Moreno y Cavani)

Gana el conjunto amarillo tras lanzarse 22 penas máximas

*Fotos cortesía del diario El País


Cuando Rulli jugó contra el Madrid para cerrar la liga pensé “Emery se lo está pensando”. El argentino es un flan en el juego de pies. Le dará la final a Asenjo por su seguridad.  Gerónimo es un nombre de indio y de ratón, desde hoy también de héroe.

   Una tanda inmaculada.Todos al paredón. De Gea,con los guantes limpios,quiso poner nervioso al Niño del Pueblo. Dejó su portal vacío para hacerle pensar. Hacerle dudar. No funcionó la estratagema. Luego le tocó a él hacer los deberes y el último de la fila no logró engañar a Rulli.


  Llegaba el submarino sin los torpedos de Chukwueze y los diablos sin el trenecillo para Maguire. Foyth,dejando en el campo sangre y sudor, mantuvo un duelo maratoniano con Shaw. Pogba dominaba los cambios de orientación pero no se asomaba a casa ajena. Turpin mostró todo el partido el aplomo que le faltó a los jugadores. Coleccionando pérdidas. Sin fútbol control. Un juego más movido y loco que los años 20. Más cerca de una corrida que de un teatro onírico. Bruno Fernandes, el francotirador invisible, solo salió en plano para chocar con Rulli.


   Una patadita de Cavani a Parejo se convirtió en falta en el costado izquierdo del ataque groguet. El de Coslada centro al segundo palo y allí apareció Gerard para remachar con su pierna débil. Poco antes ya probaran en el laboratorio una llegada por sorpresa de Trigueros.

   El segundo acto fue un sufrimiento. Más merodeo que lanzamiento de flechas. El superdotado McTominay debe haber comido mucha espinaca.

 Cavani, en posición habilitada,cazó un rechace en una jugada sucia. Un punterazo del racial charrúa, como Karembeu. Como Correa. Albiol, inexpugnable, habló en el campo. El asturiano no dará su brazo a torcer. Jamás.

   En la prórroga los hispanos agarraron el flotador en un mar picado. Capoue demostró su condición de gigante.Solskjaer,que sabe lo que es saborear la miel en el último suspiro, solo utilizó permutas para arrojar valientes a los 11 metros.Ceferin da la bienvenida a los castellonenses al altar. Roig inaugura la sala de trofeos y Unai encontró su trébol de ámbar en el litoral Báltico.

miércoles, 24 de marzo de 2021

Mapas, fotos e versos

 *10º aniversario da Biblioteca de Galicia

* Alba Cid fala de poesía con Miguel Cajigal, El Barroquista (21-III-2021)


  
Un nome suxestivo, Atlas. O principio só o chamaban así a súa xente de confianza. Pero consolidouse porque era unha compilación onde había movemento e frechas guindadas a distintas partes do mundo.  Hai un único poema sen título, o que fala da montaña chinesa. O mesmo ocorre con moitas obras de arte, que en orixe non teñén nome, caso do Guernica.

   Fuxe do pintoresco, do exótico e do anecdótico. Fala dos lugares con naturalidade como se vivise alí.  Non é a ollada dun turista.  Alba xoga moito coa idea do apócrifo. Non coñecemos o nome de moitos cartógrafos. Insiste moito na palabra guía.

   A poesía ten que ter baleiros. “Acabo manchándome cos elementos que me atraen”. Xurde por fascinación. Ou por casualidade.“Confiar na intuición é o contrario do medo. Vas decantando, limpando. Non acostumo rescribir pois dedico moito tempo antes á exploración. Ás veces perdo a pista do que pensaba que ía facer, é un momento que me encanta!”

   El Barroquista considera que os versos de Alba Cid son narrativos. O libro dá a enganosa sensación de estar feito sen esforzo, como fan os grandes intérpretes musicais. “Son de escrita lenta, teño inicios de poemas que levan pechados moitísimo tempo”. Algúns puideron ser algún día unha entrada de Instagram. “Ás veces fago arqueoloxía de min mesma”.

   Os primeiros poemas deste libro rachan coa verdade. Xogan co humor, entre realidade e ficción. Por exemplo a historia dos tulipáns, bulbo orixinario de Anatolia. Como para non mostrar unha voz autoritaria. Soan orais e despoxados.  E o ensaio final bebe moito de Roni Horn, que mostrou fascinación pola auga do Támesis.

   “Son da xeración das cámaras dixitais”. Tivo unha tempada na que fitaba as prantas, como fixera Georgia O ´Keeffe.“Gústame observar fotos máis que deglutilas como facemos habitualmente”. Francesca Woodman buscaba o sinxelo, retratar o que tiña máis á man.

   Entre os referentes están Anne Carson, canadense que pretende que as palabras funcionen como brochadas de significado, de maneira orgánica.  Atráelle Paul Klee co seu gusto polo pequeno, polo detalle e “cunha parte infantil que me reconforta”.  Non hai mes que non retorne á lírica de John Ashbery. Parécelle inspirador Edward Ruscha, vencellado ao pop art e famoso polas súas gasolineiras, polo seu traballo con caligrafías e publicidade.

   Non quedei farto.  Gustaríame que o acto tivera un coloquio. Preguntarlle a Cajigal, sempre interesado polos estudos rigorosos, se a historia é máis ciencia ou segue abrazando ás letras. E a Alba que contara máis anécdotas prosaicas das súas viaxes. E como unha poeta, oficio tan alonxado dun oficinista ou un repartidor, consegue desenrolar un ermo creativo.  


miércoles, 10 de marzo de 2021

La Casa de la Troya

 *Mostra no Gaiás (21.XII-2020 ata 5-III-2021)

Unha lembranza á novela estudiantina máis paradigmática de Compostela

   “De barba bellida como nun busto viril de Tiziano e algo xordo,o mesmo que Goya”. Alejandro Pérez Lugín é un andaluz fillo de andaluz e galega. Licenciase en dereito en Compostela.  Retorna á capital de España e traballa como xornalista, especializado en crítica taurina; eses ambientes quedan ben reflexados na novela Currito de la Cruz de 1921.


  
Lugín quería pintar o ambiente de Compostela. Case todo o que ocorría era a intramuros: Catedral, Universidade, o abandonado cuartel de Santa Isabel ou o vello cárcere da Falcona. A vida social tiña lugar nos cafés, sociedades,o Casino e o Paseo da Ferradura. A tuna, que facía serenatas, pasarrúas e concertos, adquire un carácter estable desde 1876 e medra paseniñamente.

   A primeira edición da obra, cunha tirada de 1600 exemplares, é de 1915.Castelao deseñou a cuberta. Convertirase nunha das novelas máis lidas en castelán, con éxito tamén en Hispanoamérica.


  
Gerardo Roquer,o protagonista, é enviado polo pai como castigo a estudar a Compostela. Ó principio atópase unha cidade gris e chuviosa pero axiña lle colle o gusto á vida dos pícaros e festeiros estudantes. E namora de Carmen. Os escritores  e xornalistas Camilo Bargiela e Enrique Labarta inspiraron a Casimiro Barcala.

   Antes houbera outras novelas estudiantinas. A primeira novela de Emilia Pardo Bazán foi Pascual López,autobiografía dun estudiante de medicina,obra realista e romántica publicada antes por entregas. Juan Bautista de Armada y Losada publicou El último estudiante en 1883. Valle Inclán cultivou o xénero con Mi hermana Antonia de 1909. Inspirouse na Casa do Cabildo cunha trama na que un mozo rexeitado no amor, Máximo Bretal, fai un pacto co demo para vingarse. 


  José Nieto fíxolle un tributo en Qué es la casa de la Troya. Hai outros textos analíticos de José Camaño Buornacell,Alejandro Barreiro e Darío Villanueva. A polémica xurdiu cando Camilo Bargiela,alias Barcala, demandou a Lugín pola autoría da novela pero a xustiza non lle deu a razón.

   Linares Rivas fixo unha adaptación teatral que contou cos decorados de Camilo Díaz Valiño. A primeira versión cinematográfica foi muda dirixida polo propio Lugín con Manuel Noriega en 1920. Adolfo Aznar encargouse da segunda no ano da guerra. A máis coñecida é obra de Rafael Gil en 1959. Mesmo houbo una versión mexicana realizada por Carlos Orellana.

miércoles, 24 de febrero de 2021

Refugiados españoles en Francia

 *Exposición en el vestíbulo de la Biblioteca Ánxel Casal

Febrero 2021


   En 1936 la situación política europea está al rojo vivo. Alemania remilitariza Renania, Mussolini anexiona Etiopía y Franco desembarca en la península desde Marruecos. En Francia, pese al aumento de la extrema derecha y la xenofobia por la crisis económica, Léon Blum se percata del “riesgo de ir a la guerra para salvar la paz”.

   El 18 de julio se va extendiendo el virus en España. En un primer instante el gobierno republicano intentó negociar.Madrid,Barcelona y Valencia fueron algunas de las ciudades que se mantuvieron fieles. Pero empezaron a surgir diferencias entre comunistas,socialistas y anarquistas.

  El 31 de julio ya llegan los primeros aviones italianos y alemanes para apoyar a los sublevados. También aportan armas. Desde noviembre se incorpora La Legión Cóndor germana y desde marzo del 37 los voluntarios transalpinos.Los republicanos reciben ayuda de la URRS y, más débilmente,de Francia. Se convierte en una guerra de fascismo contra socialismo. Paradójicamente había unos voluntarios de origen alemán partidarios de la República,la Columna Thaelmann.


   Las Brigadas Internacionales se forman a final de septiembre y eligen Albacete como cuartel general. Pero dos años más tarde, en octubre del 38, inician la estampida.


  
Desde 1937 comienzan a huir algunos refugiados. Un  punto de inflexión para el devenir del conflicto sería cuando, el 15 de abril del 38, las tropas franquistas alcanzan el Mediterráneo en Vinaroz y cortan la España Republicana en dos. Tras la Caída de Barcelona, 26 enero del 39,se da el exilio de medio millón de republicanos. Las autoridades galas primero les hacen pasar por una criba de selección para luego acabar en campos de concentración o internamiento.  Los vascos van a un campamento de internamiento en Gurs, los catalanes a Agde y Riversaltes, unos ancianos a Bram y los miembros de la Columna Durruti a Le Vernet. En la mayoría de esos campamentos las condiciones de vida son paupérrimas. El futuro de los republicanos fue dispar; algunos fueron deportados a Mauthaussen, otros se unen a la Resistencia al irrumpir la II Guerra y los que tuvieron más suerte logran llegar a USA,América Latina o la Unión Soviética.