viernes, 29 de enero de 2016

Punto de retorno


2005.  “La Junta Directiva ha acordado en su reunión ordinaria que Dámaso Aleixandre sea el galardonado con el crucero por incentivos de nuestra compañía”.

   Todo eran parabienes. Aún no se le había borrado el bronceado del viaje del trimestre pasado a Kenya. Un par de deportivos de alta gama en su garaje privado. En su perfil de Facebook asomaban chicas monas un día sí y otro también. Hoteles de ensueño. El físico le acompañaba. Hay que reconocerlo. No tenía muchos íntimos pero le gustaba agasajarlos con rondas de cerveza.

 

2015. “La Junta Directiva ha acordado en su reunión ordinaria  que Dámaso Aleixandre sea cesado de sus funciones por los pobres índices de ventas”. 

   El Banco apretaba para recuperar los intereses del préstamo. Mamá había legado sus bienes al hijo que la atendió hasta los últimos días. Papá había rehecho su vida con una horchatera valenciana. La última que pasó por su almohada solo le había chupado su cuenta corriente. Las cervezas habían redondeado su tripa. Había menos pelo en su cabeza y más en su nariz y orejas.

 

2016. “Hombre se arroja desde el 7º piso del Edificio Windsor”

   Un caballero de 42 años que responde a las iniciales de D.A. se ha desplomado desde lo alto de este inmueble compostelano. Los análisis toxicológicos han confirmado que había triplicado la dosis de ingesta de su medicación nerviosa. Índices de por sí insuficientes para que la causa del deceso fuese esa. Fuente a las que ha consultado este periódico informan de que era una persona de negocios conocida en la ciudad que en los últimos meses se mostraba muy desmejorada. Hay quien lo reconoció durmiendo entre cartones en los bajos del Antiguo Cine Yago visiblemente delgado y con los ojos desorbitados. No había firmado testamento.  Sus acreedores han consultado con abogados prestigiosos de la ciudad para ver si pueden recuperar algo de liquidez. Una nota asomaba en el bolsillo de su abrigo. “Perdona mamá”.   

miércoles, 27 de enero de 2016

Réquiem por Díaz Pardo



   Frío e chuvia no camposanto. Os vivos veñen a celebrar o cuarto cabodano do que foi para alá.  Bandeira republicana e bandeira galega. Sen medias hastas. Sen vento están tristeiras. “As que segundo Xesús Rábade mostraba Isaac durante a República.”   Catro gaiteiros sopran o folclore do pobo. O máis mozo con piercing e cazadora. Desprazámonos ao norte do cemiterio. No centro Díaz Pardo. Á dereita o poeta Aurelio Aguirre e á esquerda Antón Fraguas. Ás horas do mediodía como no Monte Calvario.

 
 
 
  A profesora universitaria Ana Acuña agradeceu a Díaz Pardo e Edicións do Castro o seu apoio a En Tránsito.  Foi “auga unificadora e soño creador”.

   O profesor de Ciencias da Educación Antón Costa lembrou que no 78 querían reconstruir o Seminario de Estudos Galegos en San Domingo de Bonabal. “Eu era un dos máis novos”.  Dos últimos anos de Isaac contou unha anécdota; estaba durmido nunha hamaca nun día cálido de xullo e tiña o sorriso de Daniel.


   Esperanza Mariño Dávila diseñou un percorrido en Santiago cos espacios clave para Díaz Pardo. Considera que a súa poesía comprometida aínda foi pouco divulgada. Tamén Os Cantares de Cego merecen unha revisión.  En A nave espacial podemos ler “pensaban na lúa, olvidando os problemas da Terra”. Outro fala do Marqués de Sargadelos. Cine de Londres é sobre unha labrega galega que emigra a Inglaterra e sofre tantas humillacións da súa dona que a acaba matando. É unha parábola do pobo galego, sempre manso. Castelao reivindica a figura do galeguista na súa verdadeira esencia e critica o caciquismo.

   Arturo Pita Fernández falou no nome da Asociación Cultural Irmáns Suárez Picallo. Lembrou que Isacc tiña a teima de que Ramón quería repousar en Sada. E salientou a bonhomía do home que levou polo mundo o Castro de Samoedo. Malia que a produción de cerámicas atravesa unha profunda crise coa máis que probable desaparición.   Tanto como a súa muller Carmen Arias, alias Mimina, son socios de honra da devandita asociación.
 
   O comunista Jesús Redondo Abuín preferiu o camiño das emocións. Destacou a actividade multidisciplinar dun home que militou nas Xuventudes Socialistas Unificadas xa con dezaseis anos. Era “listo como un allo”.  “Colleu o bisturí de abrir en canal as palabras”. “Non colgou a roupa de traballo ata que lle deu un corte de manga ó mundo e baixou a persiana”.
 

 
   O entrañable poeta Xoán Xosé Fernández Abella recibiu a ovación máis sonora da mañá. Na súa biografía poética salientou as súas duras orixes. “Teu pai Camilo Díaz Valiño asasinado, a nai morreu da máis fonda tristura”. A xenerosa dona foi pintora e cartelista. E mil epítetos cheos de tenrura para o “xenio renacentista”. “Guía para os que amamos a verdade e a valentía”. Un comunista que elixiu un exilio voluntario. Un ser altruísta. “Déchelo todo e te quitaron todo”.       

 
 
  Claudio Rodríguez, director da Cátedra Valente, afondou nunha faceta máis do finado de “corazón constructivista”. Era un epistológrafo empedernido ata os últimos días. Para concluír cun fermoso epitafio: “Se algo é mentira, compañeiros, é que morreu Isaac”. 
 

   Helena Villar Janeiro foi breve. “Alumeou os camiños. Liberaranos da amnesia”. Logo dela chegou a actuación de Mini e Mero. Semella o nome de dous cómicos mais son uns veteranos músicos que integraran a mítica banda Fuxen os Ventos. Dúas pombas en liberdade.
 

   O erudito Alonso Montero fixo unha brincadeira politizada ao referirise á Academia Real Isaac Díaz Pardo. “A monarquía ten que ver pouco coa realidade”. O de gravata vermella apelou ó rexidor de zapatos morados. “A primeira vez que hai un alcalde neste aniversario”. Ademais potenciou a orixinalidade da ofrenda. “En ningún sitio se levan mazás a unha tumba”. Repartiría as froitas entre outros veciños de Boisaca coma Valle Inclán, Aurelio Aguirre ou An-tón Fraguas.  “Hai que salvar o Fondo Díaz Pardo e poñelo a disposición dos investigadores. En Estados Unidos tería unha biblioteca propia”. Tamén quixo traer ó recordo a un gran amigo de Isaac, Lorenzo Varela, quen loitou pola República; o ano que ven será o seu centenario e “non terá moitos botafumeiros para honralo”.

domingo, 24 de enero de 2016

Presidente Quinteiro

Antonio Quinteiro fala da súa aposta polo Compos no Foro "SD Empresarial"

   O apelido materno é Canedo. Como se acechase alonga sombra do antigo presidente. Colleu o equipo nas catacumbas da lei concursal e refundouno. “O Campus Stellae non tiña estructura de clube. Recuperamos o nome e o patrimonio do Compos, os seus trofeos”. Aínda que atopou sopresas desagradables “Non esperaba as débedas ocultas que había ahí. Os xogadores levaban sete meses sen cobrar; só o fixeran os tres primeiros”.


   “Queríamos recuperar a ilusión da cidade”. Pero tras dous ascensos para afastarse de Preferente aínda son poucos os fieis en San Lázaro. Láiase pola pouca concorrencia. “Ó Depor a afección non lle deu a espalda cando baixou. Ó Celta lle custou recuperar a súa masa social. Aquí será porque hai frío aí arriba”. En troques “sempre recibimos un cariño cando imos por aí fora; e o que nos falta na casa”.

   “Compromiso, traballo e dedicación. Hai que durmir menos horas pero da satisfacción”.  Tivo que deixar de xogar ó fútbol. “Ata os 47 anos o facía duas veces por semana” afirma o que fora xogador das categorías inferiores do Compos.  Os que fan deporte adquiren uns valores especiais; estes “loitan por un obxectivo e esa intensidade se transmite a nivel empresarial”. El é proactivo por narureza. “Se teño unha avaría na casa e non poden vir, collo a ferramenta e o fago eu”.   “Son decidido, competitivo e me gustan os retos".
   Este ano a situación deportiva necesita dun pulo. “Os 90 minutos deportivos se convirten en sufrimento”. É quen de confesar o seu debe. “Non renovar a Fredi o ano pasado aínda que non gañábamos fora da casa”. O adestrador escoita hierático nas últimas ringleiras xunto aos seus pupilos.



  “No partido de homenaxe a Angrois non conseguimos resposta do Dépor pero desde a chegada de Tino estamos máis cercanos. Temos que ser o fillo consentido do Celta e Dépor”. A lo menos esa amizade xa logrou os primeiros froitos. Conseguiuse a cesión do prometedor Bicho.

viernes, 22 de enero de 2016

Con Tino


O Presidente do Dépor fala do seu éxito empresarial
 e da súa paixón no Coloquio SD Empresarial (20-1-2016)

   “Teño título de entrenador de baloncesto nacional. Pode chamarme o Obradoiro aínda que Moncho é un míster fantástico”. Foi seleccionador galego en infantiles e cadetes e do Ribeira en Segunda División Nacional. “Unha experiencia e unha escola para saber manexar grupos”.

   “Vou ó fúbol desde neno”pero “son máis do Dépor que do fútbol”. Lembra ver xogar ao equipo do seus amores contra o Burgos de Juanito.  Só baixou a Balaídos para ir a ver o Dépor. Cando pretendía velo amistoso entre España e Alemaña nunha noite de chuvieira pinchou unha roda.  No 94 tivo mellor sorte; coñeceu alí a súa esposa nun aburrido derbi sen tantos. 

 

 

   Con Lendoiro se acadaron os maiores éxitos deportivos pero se multiplicou a débeda. Hai xusto dous anos colleu o Dépor en segunda. Ía segundo clasificado tralo Sporting que non acadou o ascenso. Fixo a auditoría en Garrigues. Ó borde do abismo. “Non quería levar os documentos no coche por si tiña un accidente e os veían”. Gracias ó contacto con Jaume Roures, a primera vez por burofax, conseguiu o capital semente.  Agradece o apoio do presidente Feijoo, Carlos Negreira ou Juan Juncal. Considera a Carlos Mouriño un amigo de verdade que lle deu bos consellos;  “non hai que deixarse levar pola euforia ou a desgraza senón pensar no proxecto”.

   Cando foron a xogar á Condomina en setembro tiñan as contas embargadas e, aínda por riba, perderon un a cero co Murcia. Debutaron ó ano seguinte na Liga BBVA en Granada e caeron dous a un. “O día antes non tiñamos cinco fichas”.

   “Nun clube como o noso é imposible facer longos contratos”sen que haia máis cláusulas por obxectivos. Xa desapereceu o fútbol no que lle das ó de seguridade “cincuenta pesos ó acabar o partido”sen que teña a formación axeitada. “Na Liga de Fútbol Profesional ninguén te bota unha man. Non hai que pagar os soldos por medio dos axentes; se te pillan estás morto”.

   “Como empresario sempre estiven no lado claro”. As contas van cadrando.“O ano pasado foi o de maior beneficio de toda a historia e este ano o superaremos”. Uns once millóns de euros. “Desde que cheguei todo o mundo cobra o día 28”. Non lle importa perder amigos por non regalar invitacións.“Temos dous para cada conselleiro,incluido eu,e o último día llas din a Lucas”.

   O Dépor é unha “empresa de sentimentos” como lle gusta dicir a Luis Fernández Somoza. Por iso hai xente que é soterrada ou se casa en Segovia coa bufanda do clube herculino.

 “O sufrimento do Camp Nou valeu a pena”. Os resultados deportivos van moi relacionados co orzamento. Son moi raras as excepcións.“Quedamos o dezaseis e eramos o dezasete en cartos”.

   Sempre viaxa co equipo.“No descanso se imos gañando estou desexando que acabe”.O único encontro tranquilo foi a victoria ante o Espanyol. Pero trala manciña do Madrid e a decepción do Mirandés o día seguinte “fun ás dez para cama”. Contra a Real preferiu tomar repouso. “Así puden berrar na casa”.   Nos partidos non é o mellor intre para facer negocios. “Nas comidas de equipo os presidentes somos supercompetitivos”.

   A Altia “lle dedica menos tempo que antes”polo Dépor. Montou a empresa no 94 e ata hoxe ningún se quixo marchar da súa beira.  Os primeiros cincuenta enxeñeiros acudiron a súa voda. “Creo pouco no hiperliderado. Gústame delegar. Hai que saber captalo talento e ilusionalo”.

      O empresario tamén patrocina ó Ural, Liceo e ó Basquet Coruña. Quedan tres longos anos de mandato no Dépor.O único erro que asume foi a súa xestión do acontecido no Manzanares.


 

jueves, 21 de enero de 2016

El Cine Realista

*Reflexiones extraídas de la conferencia de
Gracia Querejeta en el Ciclo Nexos. (16-1-16)


   Pertenece a la generación del 90. Fue directora de la ECAM, una escuela de cine madrileña, durante tres años. En el último curso solo entraban seis personas pues “hacían una criba de la leche”. Y a ese escalón solo saltaron tres chicas y no se fomentaba el sexismo. “Las mujeres se han dedicado más al montaje y a la fotografía. Es difícil conciliar la vida familiar si eres directora. Me matarán las feministas. Alejandro Amenávar cobra mucho más que yo, no porque sea hombre sino por su caché”.

  La estudiosa de Historia Antigua en la Complutense dio unas pinceladas de la aurora del séptimo arte. Primero apareció el documental. La mejora de la técnica,que las cámaras puedan moverse, y que las pelis puedan ser más largas, llegar a los 11 minutos, hicieron posible la ficción. El avance tecnológico es constante. “He visto los primeros magnetoscopios para rodar y pesaban 500 kilos y eso era lo menos operativo que hay pero hace 35 ó 40 años nos parecía la leche”.El cine es arte contemporáneo. Pero también industria porque a diferencia de la escultura necesitas gran cantidad de dinero.

   Los americanos tras el crack del 29 y la gente tirándose por las ventanas empezaron a hacer cine que analizaba lo que le sucedía a la clase media.

   El realismo social se desarrolla aquí sobre todo en los 50 y principios de los 60. Pensemos en las obras cumbres de Berlanga como Bienvenido míster Marshall, Plácido o El Verdugo. Utilizaba la vis cómica para enmascarar el franquismo. Buñuel hizo un documental sobre las Hurdes donde se centra en gente deforme y sin alto grado de desarrollo. De Carlos Saura tanto sus inicios como su etapa posterior; La Caza al principio se llamó La caza del conejo y el censor no lo permitió. Su padre Elías, que venía de provincias, San Sebastián, no lo podía entender.

   Las películas de los setenta asociadas a las drogas y cintas de los ochenta como El Vaquilla o La Estanquera de Vallecas son cine social. También Barrio y los Lunes al Sol de Fernando León de Aranoa. Esta última parece casi un documental y es pura ficción.“Coloca a los personajes para que la narración avance”.


   El cine de ficción aúna elementos no reales que pasan por una coctelera pero que han de parecer reales. Pero no surge por generación espontánea de la nada. “Interaccionamos con los demás en este Planeta que nos estamos cargando. Hay retazos de la realidad, tal cual es”. La ficción es el arte del engaño. “No hay nada más espantoso que no creértelo, es incluso peor que que no te guste”. Se ruedan unos dos mil cortos al año en España así que ya está prácticamente todo contado.  Por lo que lo “importante es como se cuenta”.

   Las artes se mezclan. Por ejemplo, en la escena teatral se emplean técnicas audiovisuales como parte del espectáculo.  Gracia hizo uso de técnicas del documental en sus ficciones. “ En Felices 140 los actores hablan a cámara y al principio no se sabe por qué".

   “Maribel es malísima, irresponsable en el rodaje” bromea al referirse a su actriz fetiche. Eduard Fernández es contenido, callado, estudia muy bien su papel. “Necesita un par de jornadas para fiarse. No es el pelmazo que te hace mil preguntas”. Hay algunos actores con los que trabajó y no lo volvería a hacer “pero eso no lo voy a contar”.

martes, 19 de enero de 2016

Zz


Ejercicio de Deceleración narrativa


Me quité el vaquero y se cayeron las llaves.
Desabroché la camisa. Había puesto mal un botón. No es la primera vez.
Dudé si quitar los calcetines.  Mejor no.
Vestí el pijama de Toy Story.
Cerré la puerta. Un canuto de papel higiénico impide que se abra.
Puse el flexo a reposar.
Me acosté. Añoré que me arropara.
En el colchón cabían tres. Ya que nadie me veía hice sitio a Trompi.












La puñetera sábana estaba suelta a los pies. ¡Qué rabia!
Así no puedo descansar. La pereza me mandó quietud.
Uno de los muelles del colchón me convertía en faquir.
Los dientes superiores crujieron con los de la litera de abajo.
Tengo ganas de orinar. No pienso levantarme.
Sonó la maldita alarma del salón. Me crispa que papá no la escuche. Los agudos.
Frío. Imagino la habitación azul. La veo negra.
¿Habré conectado bien el despertador?
 

lunes, 18 de enero de 2016

Documentales con Gracia


La directora Gracia Querejeta
es la primera invitada
del ciclo Nexos 2016
en la Ciudad de la Cultura




   “Mi padre no decía documental sino película documental sino se ponía negro”.  La directora insiste en que no es un simple género.  Los compartimentos ya no son estancos.  Así,  pueden ser de género social, de pajaritos… O híbridos. Algunos intentan instruirnos y aleccionarnos.

   “No soy historiadora del cine como Garci” pero el cine nace como documental: llegada de un tren, salida de los obreros de una fábrica…La hija de productor y figurinista recuerda que Georges Méliés fue el que se percató de que se podían contar historias. Y así nace la ciencia ficción.

   En el cine, y en el arte en general, la objetividad no existe. Ni siquiera en los documentales de tragedias. Sino solo sería un reportaje televisivo que tiene el propósito de tratar la realidad. 

   Un buen documental debe tener algo de ficción, así adquiere una mirada específica. “Me pueden contar las verdades del Barquero pero además de didáctico ha de ser divertido”

   Los falsos documentales usan las técnicas del documental pero son como las pelis de ficción. El de Jordi Évole es un espectáculo televisivo. “Lo hicieron bien porque hubo gente que se lo creyó”.

 
   Muestra admiración por Víctor Erice. “Es un sabio,un personaje de mi infancia”.Aparece y desaparece como el Guadiana porque le da muchas vueltas a las cosas.Le encanta El Sol del membrillo.“A la niña de El Sur no le cabía el traje de la Primera Comunión a base de comer bocatas”.
 
 
   Entre sus predilectos está el de Jean Renoir sobre el nazismo.En Nanuk el esquimal salen tantos niños de una barca que “parece que hay truco y nos hacen la cuatro cuarenta”. Searching for a Sugar Man es un documental de investigación.Tiene algo de musical y social. Pero ¿Es verdad?
 
   Hay los que pretenden demostrar algo como los de Michael Moore que armó la revolución con Bowling for Columbine, donde se acerca al realismo social, la delincuencia, la pobreza…
 

 
 
   “No os perdáis El Desencanto”. Acabas pensando si es real o está manipulado.Antes las cosas se hacían con más calma. Hoy las productoras con dinero no te permiten hacer eso.“Conocí a la familia y me daban un miedo que me cagaba”. Hacían bromas macabras.“A mi padre le sacaron una pistola.La madre, Felicidad,tenía mirada de hielo”,pero nunca se desmoronaba;asumía el estado psicológico de sus hijos.“Michi Panero,que iba siempre encorvado,murió muy joven”.


   Ella misma también se puso manos a la obra. Montó un documental sobre la Roja donde aparece Iribar.No consiguió contactar con las estrellas de la selección pues“es casi imposible llegar a ellos”. Pero la forofa de la Real no logró mucho eco “como hicimos el ridículo en el Mundial”.