martes, 2 de febrero de 2016

O parque de Belvís

Gracias ao percorrido organizado polo
Centro de Interpretación Ambiental de Compostela (30-1-2016)
  
   Fóra da zona vella hai dous barrios que conservan a súa personalidade rústica de sempre, San Pedro e Sar. Os que delimitan Belvís.O camiño que viña a carón dese río fora calzada romana e estivo moitos séculos en voga porque por alí viña o aceite de Castela e outras mercadurías.

   Por detrás do CIAC inda poden observarse os edificios da antiga curtidoría de San Nicolás; montouna o salmantino Huidobro e logo a adquiriu Harguindey. Traían peles desde a Praza do Matadoiro pero incluso tamén de Buenos Aires. Tamén precisaban cortiza de carballo pois os seus pos conteñen taninos, que consiguen que as peles gañen en cor e non se descompoñan. No XVIII, século no que Compostela non estaba no seu esplendor,cobraron pulo estos negocios na cidade. Houbo ata trinta distintas, a maioría en mans dos vascofranceses. Sempre cerca de cursos de auga.  A curtidoría da que falamos no XIX convírtese en fábrica de gaseosas.

   A finais do XIV construiuse o convento dominico de Santa María de Belvís. No XVIII experimentou unha remodelación a cargo de Casas y Novoa. Os monxes cederon terreos ós veciños para que os traballasen. Na actualidade aínda funciona o torno para vender pastas.

   O Seminario Menor da Asunción leva nese emplazamento desde os anos cincuenta, época do Cardenal Quiroga Palacios. Primeiro estivo no edificio de San Clemente, actual Instituto Rosalía de Castro, logo no mosteiro benedictino de San Martín Pinario e mesmo en San Roque.

   O labirinto é de camelias, que florecen agora no inverno. Esta planta procede do Xapón e chegou por Inglaterra e Portugal. As primeiras de Galicia quizáis son as de Castrelos. Danse ben aquí porque prosperan en solos ácidos e con humus e con climas ateigados de brumas e néboas. As louvaron Pondal, Cunqueiro e Rosalía. Por baixo transcurre  o regato do Cancelón que viña canalizado polo val, un auténtico foxo no centro de Santiago.

   As hortas de Belvís son o exemplo dos novos usos do parque. O concello as arrenda ós veciños, con prioridade para xubilados e xente dos arredores. Unha idea fantástica para crear comunidade e para transmitir o saber do campo por vía oral.  Deben cultivar en ecolóxico e sen pesticidas. Faise compostaxe con fertilizantes orgánicos. Desde xeito se activa o consumo local e ó aforrar en transporte diminuen as emisións de dióxido de carbono. Contan con agua da billa clorada e cun caseto para gardar os apeiros que xa sufriu algún acto de sabotaxe.

   Ademais da praza de abastos, había antano múltiples mercados. Casi un en cada porta como o de Mazarelos.  Os martes á tarde, máis cedo en inverno, móntase o de Lusco e Fusco que se sustenta na equidade para non ser unha economía feble. Tamén conta con artesáns.

   No parque, cuia superficie total acada os 74.000 metros cadrados, tamén  hai espazo para as manifestacións artísticas. Son obras seleccionadas dos alumnos do Mestre Mateo. A man que abraza, o home que fuxe ou o que se esforza.   No portalón de madeira que delimita a parte este do parque hai glicinias en lugar de vide. Unha toupa morta espera sepultura baixo terra.

lunes, 1 de febrero de 2016

Abalo habla en el campo

16avos de final de la Copa del Rey 2011
Celta 0-0 Espanyol (13-12 2011)

 

 
Dieciseisavos de final del torneo copero. El Celta se mide a un Espanyol pletórico tras su aplastante triunfo ante los colchoneros hace apenas cuarenta y ocho horas. Desangelado ambiente en el graderío de Balaídos. El clima no ayuda, el horario tampoco.

Pochettino volvió a tirar de la mina inagotable de Sant Adriá. Herrera dio minutos a los teóricos reservas. Los veinte primeros segundos avisaban de que el equipo de plata apostaba por un juego de toque con laterales ofensivos bien abiertos. Dani Abalo, estrella del choque, fue un incordio constante por la derecha; el de Vilagarcía puso centros envenenados, además de un buen chut con su pierna menos buena. Su lesión, en las postrimerías de la primera parte, aletargó la verticalidad del choque. Por los pericos destacó un entonado Dátolo, que caía a bandas, y Álvaro que se fabricaba de la nada sus acciones.

 Weiss y Orellana, talento en frasco pequeño, se ofuscaron en regates imposibles y perdieron mil cueros buscando pases al hueco. Joan Tomás desaparecido. El día que Forlín se tranquilizó Galán y Amat se ganaron con justicia la cartulina. Cristian Gómez ganó la partida a Bustos en la medular. La ocasión más clara fue de David Rodríguez; Casilla resolvió con la misma seguridad que mostró en la Copa Cataluña. Al otro meta, con llamativa indumentaria violeta en martes trece, no se le exigió más que un buen juego de pies.

En los minutos finales, amén de continuas imprecisiones, el Celta jugó a centros y remates y embotelló a un rival bien replegado que tampoco pasó mayores sufrimientos. El recurso final por hombres de calidad, Verdú y De Lucas, no desniveló la balanza. Suponemos que las lesiones de Víctor Álvarez y Alex López no procedían de la pizarra. Porque el doble donuts final, suman tres horas sin goles tras la batalla de Alcorcón, es un resultado engañoso. Los olívicos buscarán al menos un empate con goles dentro de una semana en Cornellá el Prat. Hay quien diría que las espadas están en todo lo alto.

viernes, 29 de enero de 2016

Punto de retorno


2005.  “La Junta Directiva ha acordado en su reunión ordinaria que Dámaso Aleixandre sea el galardonado con el crucero por incentivos de nuestra compañía”.

   Todo eran parabienes. Aún no se le había borrado el bronceado del viaje del trimestre pasado a Kenya. Un par de deportivos de alta gama en su garaje privado. En su perfil de Facebook asomaban chicas monas un día sí y otro también. Hoteles de ensueño. El físico le acompañaba. Hay que reconocerlo. No tenía muchos íntimos pero le gustaba agasajarlos con rondas de cerveza.

 

2015. “La Junta Directiva ha acordado en su reunión ordinaria  que Dámaso Aleixandre sea cesado de sus funciones por los pobres índices de ventas”. 

   El Banco apretaba para recuperar los intereses del préstamo. Mamá había legado sus bienes al hijo que la atendió hasta los últimos días. Papá había rehecho su vida con una horchatera valenciana. La última que pasó por su almohada solo le había chupado su cuenta corriente. Las cervezas habían redondeado su tripa. Había menos pelo en su cabeza y más en su nariz y orejas.

 

2016. “Hombre se arroja desde el 7º piso del Edificio Windsor”

   Un caballero de 42 años que responde a las iniciales de D.A. se ha desplomado desde lo alto de este inmueble compostelano. Los análisis toxicológicos han confirmado que había triplicado la dosis de ingesta de su medicación nerviosa. Índices de por sí insuficientes para que la causa del deceso fuese esa. Fuente a las que ha consultado este periódico informan de que era una persona de negocios conocida en la ciudad que en los últimos meses se mostraba muy desmejorada. Hay quien lo reconoció durmiendo entre cartones en los bajos del Antiguo Cine Yago visiblemente delgado y con los ojos desorbitados. No había firmado testamento.  Sus acreedores han consultado con abogados prestigiosos de la ciudad para ver si pueden recuperar algo de liquidez. Una nota asomaba en el bolsillo de su abrigo. “Perdona mamá”.   

miércoles, 27 de enero de 2016

Réquiem por Díaz Pardo



   Frío e chuvia no camposanto. Os vivos veñen a celebrar o cuarto cabodano do que foi para alá.  Bandeira republicana e bandeira galega. Sen medias hastas. Sen vento están tristeiras. “As que segundo Xesús Rábade mostraba Isaac durante a República.”   Catro gaiteiros sopran o folclore do pobo. O máis mozo con piercing e cazadora. Desprazámonos ao norte do cemiterio. No centro Díaz Pardo. Á dereita o poeta Aurelio Aguirre e á esquerda Antón Fraguas. Ás horas do mediodía como no Monte Calvario.

 
 
 
  A profesora universitaria Ana Acuña agradeceu a Díaz Pardo e Edicións do Castro o seu apoio a En Tránsito.  Foi “auga unificadora e soño creador”.

   O profesor de Ciencias da Educación Antón Costa lembrou que no 78 querían reconstruir o Seminario de Estudos Galegos en San Domingo de Bonabal. “Eu era un dos máis novos”.  Dos últimos anos de Isaac contou unha anécdota; estaba durmido nunha hamaca nun día cálido de xullo e tiña o sorriso de Daniel.


   Esperanza Mariño Dávila diseñou un percorrido en Santiago cos espacios clave para Díaz Pardo. Considera que a súa poesía comprometida aínda foi pouco divulgada. Tamén Os Cantares de Cego merecen unha revisión.  En A nave espacial podemos ler “pensaban na lúa, olvidando os problemas da Terra”. Outro fala do Marqués de Sargadelos. Cine de Londres é sobre unha labrega galega que emigra a Inglaterra e sofre tantas humillacións da súa dona que a acaba matando. É unha parábola do pobo galego, sempre manso. Castelao reivindica a figura do galeguista na súa verdadeira esencia e critica o caciquismo.

   Arturo Pita Fernández falou no nome da Asociación Cultural Irmáns Suárez Picallo. Lembrou que Isacc tiña a teima de que Ramón quería repousar en Sada. E salientou a bonhomía do home que levou polo mundo o Castro de Samoedo. Malia que a produción de cerámicas atravesa unha profunda crise coa máis que probable desaparición.   Tanto como a súa muller Carmen Arias, alias Mimina, son socios de honra da devandita asociación.
 
   O comunista Jesús Redondo Abuín preferiu o camiño das emocións. Destacou a actividade multidisciplinar dun home que militou nas Xuventudes Socialistas Unificadas xa con dezaseis anos. Era “listo como un allo”.  “Colleu o bisturí de abrir en canal as palabras”. “Non colgou a roupa de traballo ata que lle deu un corte de manga ó mundo e baixou a persiana”.
 

 
   O entrañable poeta Xoán Xosé Fernández Abella recibiu a ovación máis sonora da mañá. Na súa biografía poética salientou as súas duras orixes. “Teu pai Camilo Díaz Valiño asasinado, a nai morreu da máis fonda tristura”. A xenerosa dona foi pintora e cartelista. E mil epítetos cheos de tenrura para o “xenio renacentista”. “Guía para os que amamos a verdade e a valentía”. Un comunista que elixiu un exilio voluntario. Un ser altruísta. “Déchelo todo e te quitaron todo”.       

 
 
  Claudio Rodríguez, director da Cátedra Valente, afondou nunha faceta máis do finado de “corazón constructivista”. Era un epistológrafo empedernido ata os últimos días. Para concluír cun fermoso epitafio: “Se algo é mentira, compañeiros, é que morreu Isaac”. 
 

   Helena Villar Janeiro foi breve. “Alumeou os camiños. Liberaranos da amnesia”. Logo dela chegou a actuación de Mini e Mero. Semella o nome de dous cómicos mais son uns veteranos músicos que integraran a mítica banda Fuxen os Ventos. Dúas pombas en liberdade.
 

   O erudito Alonso Montero fixo unha brincadeira politizada ao referirise á Academia Real Isaac Díaz Pardo. “A monarquía ten que ver pouco coa realidade”. O de gravata vermella apelou ó rexidor de zapatos morados. “A primeira vez que hai un alcalde neste aniversario”. Ademais potenciou a orixinalidade da ofrenda. “En ningún sitio se levan mazás a unha tumba”. Repartiría as froitas entre outros veciños de Boisaca coma Valle Inclán, Aurelio Aguirre ou An-tón Fraguas.  “Hai que salvar o Fondo Díaz Pardo e poñelo a disposición dos investigadores. En Estados Unidos tería unha biblioteca propia”. Tamén quixo traer ó recordo a un gran amigo de Isaac, Lorenzo Varela, quen loitou pola República; o ano que ven será o seu centenario e “non terá moitos botafumeiros para honralo”.

domingo, 24 de enero de 2016

Presidente Quinteiro

Antonio Quinteiro fala da súa aposta polo Compos no Foro "SD Empresarial"

   O apelido materno é Canedo. Como se acechase alonga sombra do antigo presidente. Colleu o equipo nas catacumbas da lei concursal e refundouno. “O Campus Stellae non tiña estructura de clube. Recuperamos o nome e o patrimonio do Compos, os seus trofeos”. Aínda que atopou sopresas desagradables “Non esperaba as débedas ocultas que había ahí. Os xogadores levaban sete meses sen cobrar; só o fixeran os tres primeiros”.


   “Queríamos recuperar a ilusión da cidade”. Pero tras dous ascensos para afastarse de Preferente aínda son poucos os fieis en San Lázaro. Láiase pola pouca concorrencia. “Ó Depor a afección non lle deu a espalda cando baixou. Ó Celta lle custou recuperar a súa masa social. Aquí será porque hai frío aí arriba”. En troques “sempre recibimos un cariño cando imos por aí fora; e o que nos falta na casa”.

   “Compromiso, traballo e dedicación. Hai que durmir menos horas pero da satisfacción”.  Tivo que deixar de xogar ó fútbol. “Ata os 47 anos o facía duas veces por semana” afirma o que fora xogador das categorías inferiores do Compos.  Os que fan deporte adquiren uns valores especiais; estes “loitan por un obxectivo e esa intensidade se transmite a nivel empresarial”. El é proactivo por narureza. “Se teño unha avaría na casa e non poden vir, collo a ferramenta e o fago eu”.   “Son decidido, competitivo e me gustan os retos".
   Este ano a situación deportiva necesita dun pulo. “Os 90 minutos deportivos se convirten en sufrimento”. É quen de confesar o seu debe. “Non renovar a Fredi o ano pasado aínda que non gañábamos fora da casa”. O adestrador escoita hierático nas últimas ringleiras xunto aos seus pupilos.



  “No partido de homenaxe a Angrois non conseguimos resposta do Dépor pero desde a chegada de Tino estamos máis cercanos. Temos que ser o fillo consentido do Celta e Dépor”. A lo menos esa amizade xa logrou os primeiros froitos. Conseguiuse a cesión do prometedor Bicho.

viernes, 22 de enero de 2016

Con Tino


O Presidente do Dépor fala do seu éxito empresarial
 e da súa paixón no Coloquio SD Empresarial (20-1-2016)

   “Teño título de entrenador de baloncesto nacional. Pode chamarme o Obradoiro aínda que Moncho é un míster fantástico”. Foi seleccionador galego en infantiles e cadetes e do Ribeira en Segunda División Nacional. “Unha experiencia e unha escola para saber manexar grupos”.

   “Vou ó fúbol desde neno”pero “son máis do Dépor que do fútbol”. Lembra ver xogar ao equipo do seus amores contra o Burgos de Juanito.  Só baixou a Balaídos para ir a ver o Dépor. Cando pretendía velo amistoso entre España e Alemaña nunha noite de chuvieira pinchou unha roda.  No 94 tivo mellor sorte; coñeceu alí a súa esposa nun aburrido derbi sen tantos. 

 

 

   Con Lendoiro se acadaron os maiores éxitos deportivos pero se multiplicou a débeda. Hai xusto dous anos colleu o Dépor en segunda. Ía segundo clasificado tralo Sporting que non acadou o ascenso. Fixo a auditoría en Garrigues. Ó borde do abismo. “Non quería levar os documentos no coche por si tiña un accidente e os veían”. Gracias ó contacto con Jaume Roures, a primera vez por burofax, conseguiu o capital semente.  Agradece o apoio do presidente Feijoo, Carlos Negreira ou Juan Juncal. Considera a Carlos Mouriño un amigo de verdade que lle deu bos consellos;  “non hai que deixarse levar pola euforia ou a desgraza senón pensar no proxecto”.

   Cando foron a xogar á Condomina en setembro tiñan as contas embargadas e, aínda por riba, perderon un a cero co Murcia. Debutaron ó ano seguinte na Liga BBVA en Granada e caeron dous a un. “O día antes non tiñamos cinco fichas”.

   “Nun clube como o noso é imposible facer longos contratos”sen que haia máis cláusulas por obxectivos. Xa desapereceu o fútbol no que lle das ó de seguridade “cincuenta pesos ó acabar o partido”sen que teña a formación axeitada. “Na Liga de Fútbol Profesional ninguén te bota unha man. Non hai que pagar os soldos por medio dos axentes; se te pillan estás morto”.

   “Como empresario sempre estiven no lado claro”. As contas van cadrando.“O ano pasado foi o de maior beneficio de toda a historia e este ano o superaremos”. Uns once millóns de euros. “Desde que cheguei todo o mundo cobra o día 28”. Non lle importa perder amigos por non regalar invitacións.“Temos dous para cada conselleiro,incluido eu,e o último día llas din a Lucas”.

   O Dépor é unha “empresa de sentimentos” como lle gusta dicir a Luis Fernández Somoza. Por iso hai xente que é soterrada ou se casa en Segovia coa bufanda do clube herculino.

 “O sufrimento do Camp Nou valeu a pena”. Os resultados deportivos van moi relacionados co orzamento. Son moi raras as excepcións.“Quedamos o dezaseis e eramos o dezasete en cartos”.

   Sempre viaxa co equipo.“No descanso se imos gañando estou desexando que acabe”.O único encontro tranquilo foi a victoria ante o Espanyol. Pero trala manciña do Madrid e a decepción do Mirandés o día seguinte “fun ás dez para cama”. Contra a Real preferiu tomar repouso. “Así puden berrar na casa”.   Nos partidos non é o mellor intre para facer negocios. “Nas comidas de equipo os presidentes somos supercompetitivos”.

   A Altia “lle dedica menos tempo que antes”polo Dépor. Montou a empresa no 94 e ata hoxe ningún se quixo marchar da súa beira.  Os primeiros cincuenta enxeñeiros acudiron a súa voda. “Creo pouco no hiperliderado. Gústame delegar. Hai que saber captalo talento e ilusionalo”.

      O empresario tamén patrocina ó Ural, Liceo e ó Basquet Coruña. Quedan tres longos anos de mandato no Dépor.O único erro que asume foi a súa xestión do acontecido no Manzanares.


 

jueves, 21 de enero de 2016

El Cine Realista

*Reflexiones extraídas de la conferencia de
Gracia Querejeta en el Ciclo Nexos. (16-1-16)


   Pertenece a la generación del 90. Fue directora de la ECAM, una escuela de cine madrileña, durante tres años. En el último curso solo entraban seis personas pues “hacían una criba de la leche”. Y a ese escalón solo saltaron tres chicas y no se fomentaba el sexismo. “Las mujeres se han dedicado más al montaje y a la fotografía. Es difícil conciliar la vida familiar si eres directora. Me matarán las feministas. Alejandro Amenávar cobra mucho más que yo, no porque sea hombre sino por su caché”.

  La estudiosa de Historia Antigua en la Complutense dio unas pinceladas de la aurora del séptimo arte. Primero apareció el documental. La mejora de la técnica,que las cámaras puedan moverse, y que las pelis puedan ser más largas, llegar a los 11 minutos, hicieron posible la ficción. El avance tecnológico es constante. “He visto los primeros magnetoscopios para rodar y pesaban 500 kilos y eso era lo menos operativo que hay pero hace 35 ó 40 años nos parecía la leche”.El cine es arte contemporáneo. Pero también industria porque a diferencia de la escultura necesitas gran cantidad de dinero.

   Los americanos tras el crack del 29 y la gente tirándose por las ventanas empezaron a hacer cine que analizaba lo que le sucedía a la clase media.

   El realismo social se desarrolla aquí sobre todo en los 50 y principios de los 60. Pensemos en las obras cumbres de Berlanga como Bienvenido míster Marshall, Plácido o El Verdugo. Utilizaba la vis cómica para enmascarar el franquismo. Buñuel hizo un documental sobre las Hurdes donde se centra en gente deforme y sin alto grado de desarrollo. De Carlos Saura tanto sus inicios como su etapa posterior; La Caza al principio se llamó La caza del conejo y el censor no lo permitió. Su padre Elías, que venía de provincias, San Sebastián, no lo podía entender.

   Las películas de los setenta asociadas a las drogas y cintas de los ochenta como El Vaquilla o La Estanquera de Vallecas son cine social. También Barrio y los Lunes al Sol de Fernando León de Aranoa. Esta última parece casi un documental y es pura ficción.“Coloca a los personajes para que la narración avance”.


   El cine de ficción aúna elementos no reales que pasan por una coctelera pero que han de parecer reales. Pero no surge por generación espontánea de la nada. “Interaccionamos con los demás en este Planeta que nos estamos cargando. Hay retazos de la realidad, tal cual es”. La ficción es el arte del engaño. “No hay nada más espantoso que no creértelo, es incluso peor que que no te guste”. Se ruedan unos dos mil cortos al año en España así que ya está prácticamente todo contado.  Por lo que lo “importante es como se cuenta”.

   Las artes se mezclan. Por ejemplo, en la escena teatral se emplean técnicas audiovisuales como parte del espectáculo.  Gracia hizo uso de técnicas del documental en sus ficciones. “ En Felices 140 los actores hablan a cámara y al principio no se sabe por qué".

   “Maribel es malísima, irresponsable en el rodaje” bromea al referirse a su actriz fetiche. Eduard Fernández es contenido, callado, estudia muy bien su papel. “Necesita un par de jornadas para fiarse. No es el pelmazo que te hace mil preguntas”. Hay algunos actores con los que trabajó y no lo volvería a hacer “pero eso no lo voy a contar”.